Występująca wszelkiego rodzaju roślinność nadmorskich wydm.
Tereny obszarów najbardziej zróżnicowanych przyrodniczo i krajobrazowo, leżące w granicach Narodowego Parku Krajobrazowego w Gdańsku, obejmują między innymi: Redę, Dębki, Białogórę, Karwię, Karwińskie Błota, Ostrowo, Jastrzębią Górę, Rozewie, Władysławowo, Zatokę Pucką oraz Półwysep Helski (w tym Chałupy, Kuźnicę, Jastarnię, Juratę i Hel), a także wiele innych miejscowości. Władysławowo pokoje, czy Pokoje Władysławowo.
Roślinność porastająca podłoże zbudowane z piasków morskich należy do najbardziej charakterystycznych składników szaty roślinnej Parku. Na wydmowym brzegu od strony otwartego morza (od Władysławowa poprzez Chałupy, Kuźnicę, Jastarnię, Juratę aż po Hel) tworzy rozbudowany i zróżnicowany układ strefowy, budowany przez dwa podstawowe typy zbiorowisk: psammofilne (piaskolubne) i borowe. Miejscami przeplatają się z nimi fitocenozy wilgotnych zagłębień międzywydmowych, o charakterze nieleśnym i leśnym. Układ ten jest znacznie uboższy i wyraźnie odmienny na brzegach Zatoki Puckiej (Swarzewo, Władysławowo, Chałupy, Kuźnica, Jastarnia), których roślinność istotnie różni się od terenów sąsiadujących z otwartym morzem; dominuje tu niskie murawki psammofilne (napiaskowe), wrzosowiska i zarośla, natomiast brak jest wysokich wydm.
Warunki panujące na plaży, szczególnie od strony otwartego morza (Jastrzębia Góra, Władysławowo), są bardzo niekorzystne dla roślin. Ich rozwój ograniczają przede wszystkim nieustabilizowane i skrajnie ubogie podłoże oraz niszcząca działalność wiatru i sztormów, na które latem nakłada się presja plażowiczów. Na granicy zasięgu fal zalewających plażę gromadzi się kidzina – wyrzucone przez morze szczątki organiczne pochodzące z lądu i wody (patyki, obumarłe rośliny bentosowe, np. Zostera marina, Chara spp., czy różne gatunki dużych glonów: taśmy, gałęzatki, widlika, rozróżka, kłoska, morszczyn). Na tym bogatym w składniki odżywcze podłożu wykształcają się specyficzne, wilgociolubne zbiorowiska nitrofilne (azotolubne), w których przewodnimi gatunkami są rukwiel nadmorska Cakile maritima i solanka kolczysta Salsola kali. Osiedlają się tu ponadto liczne, często przypadkowe rośliny ruderalne, łęgowe i namuliskowe.
Szata roślinna wydm nadmorskich
Wydma przednia
W wyższej części plaży, u podnóża wydmy przedniej, występują typowe psammofity nadmorskie, m.in.:
-
honkenia piaskowa Honckenya peploides
-
piaskownica zwyczajna Ammophila arenaria oraz jej mieszaniec z trzcinnikiem piaskowym A. × baltica
-
wydmuchrzyca piaskowa Elymus arenarius
-
rukwiel nadmorska Cakile maritima
-
solanka kolczysta Salsola kali
Rośliny te zatrzymują transportowany przez wiatr piasek, inicjując powstawanie i rozwój wydm.
Wydma biała
Następną strefę tworzy wydma biała – regularny wał o wysokości kilku–kilkunastu metrów, z białego, niepróchnicznego piasku (pH obojętne). Zbiorowiskiem charakterystycznym dla tego stadium jest zespół piaskownicy zwyczajnej i wydmuchrzycy piaskowej, wzbogacony przez:
-
kostrzewę czerwoną ssp. Festuca rubra ssp. arenaria
-
piaskownicę „bałtycką” Ammophila × baltica
Wydma szara
Na kolejnej, szarej wydmie, gdzie podłoże zaczyna akumulować cienką warstwę próchnicy (regosol, pH lekko kwaśne), rozwija się zespół muraw psammofilnych (Helichryso‑Jasionetum), z m.in.:
-
szczotlichą siwą Corynephorus canescens
-
kocanką piaskową Helichrysum arenarium
-
jasieńcem piaskowym Jasione montana var. litoralis
-
jastrzębcem baldaszkowym Hieracium umbellatum var. dunense
-
turzycą piaskową Carex arenaria
-
bylicą polną Artemisia campestris var. sericea
-
mikołajkiem nadmorskim Eryngium maritimum
Pojawia się tu także warstwa mchów i porostów oraz młode sosenki – pionierzy boru nadmorskiego.
Wydmy Zatoki Puckiej
Na wydmach otaczających Zatokę Pucką murawy psammofilne są florystycznie bogatsze i nie wykazują tak wyraźnego układu strefowego. Dominują w nich Carex arenaria, Elymus arenarius, Ammophila arenaria, Eryngium maritimum i Lathyrus maritimus, a także mniej typowe psammofity.
Zarośla i wrzosowiska
W kompleksie psammofilnym, szczególnie na wydmach szarych i polankach leśnych, występują fitocenozy krzewinkowe, m.in.:
-
wrzosowiska bażyniskowe (Carici arenariae‑Empetretum) z bażyną czarną Empetrum nigrum i wrzosem Calluna vulgaris
-
zarośla wierzby piaskowej Salix arenaria
-
zarośla róży pomarszczonej Rosa rugosa i wierzby wawrzynkowej Salix daphnoides (nasadzenia stabilizacyjne)
Bór nadmorski
Bór bażynowy (Empetro nigri‑Pinetum)
Występuje na Półwyspie Helskim i zachód od Jastrzębiej Góry. Drzewostan sosnowy jest niski i asymetryczny, z pokrojem „sztandarowym”. Charakterystyczne gatunki:
-
bażyna czarna Empetrum nigrum
-
storczyki Goodyera repens i Listera cordata
-
gruszyczka jednokwiatowa Moneses uniflora
Postacie boru nadmorskiego
-
Bór chrobotkowy (cladonietosum): szczyty wydm, liczne porosty.
-
Bór graszyczkowy (piroletosum): średnio wilgotne miejsca, Polypodium vulgare.
-
Bór wilgotny (ericetosum): wilgotne zagłębienia, Erica tetralix, Myrica gale, Carex nigra, Vaccinium uliginosum, Ledum palustre.
Bór bagienny nadmorski
W wilgotnych zagłębieniach międzywydmowych tworzy się postać Vaccinio uliginosi‑Pinetum ericetosum, z Eleocharis multicaulis, Erica tetralix, Molinia caerulea, Drosera intermedia, mszami torfowcami.
Zespoły międzywydmowe i torfowiska
Na wschód od Białogóry, w obniżeniach z okresowo wysokim poziomem wód gruntowych, rozwijają się:
-
zbiorowiska ziemnowodne (Ranunculo‑Juncetum bulbosi, Eleocharitetum multicaulis)
-
torfowiska z Rhynchospora fusca, Drosera intermedia, Molinia caerulea
-
zarośla Myrica gale
Lasy na wydmach
W wielu miejscach występują dąbrowy i lasy brzozowo‑dębowe, m.in.:
-
Acidofilny las bukowo‑dębowy (Fago‑Quercetum) z Convallaria majalis, Platanthera bifolia
-
Las brzozowo‑dębowy (Betulo‑Quercetum) z Molinia caerulea lub Pteridium aquilinum
-
Zaskakujące drzewostany z jaworem Acer pseudoplatanus, lipą Tilia cordata, grabem Carpinus betulus, w runie m.in. Paris quadrifolia, Adoxa moschatellina, Geranium robertianum
Sekret żyzności to warstwa torfu przysypana piaskiem.
Olsy nad Zatoką Pucką
Na granicy wydm i zatorfionych obniżeń (m.in. między Jastarnią a Kuźnicą) występują lasy olsowe (Alnus glutinosa) z gatunkami bagiennymi i szuwarowymi:
Solanum dulcamara, Lycopus europaeus, Scutellaria galericulata, Phragmites australis, Iris pseudoacorus.
Roślinność klifów
Klify to specyficzny typ wybrzeża, z rychłymi procesami podcinania (klify „żywe”) lub stabilnymi (klify „martwe”). Na ich stokach spotyka się:
-
Pionierskie zbiorowiska zielne z Tussilago farfara, Cirsium arvense, Dactylis glomerata, Lathyrus pratensis
-
Murawy luźne i zwarte z Achillea millefolium, Festuca rubra, Cerastium vulgatum, Anthoxanthum odoratum, Rumex acetosella, Trifolium campestre, Thymus serpyllum, Sedum acre
-
Typowe psammofity klifowe: Trifolium pratense ssp. maritima, Anthyllis vulneraria ssp. maritima
Na klifach piaszczystych, dzięki osuwiskom, pojawiają się także gatunki zbocza i muraw wydmowych, co daje unikalną mozaikę siedlisk.
Wykonanie materiałów: NPK.
Praca zbiorowa: A. Janty.